みんなの日本語 II — 第41課: Cho và nhận (くれる / もらう / あげる) nâng cao, khiêm nhường · Han-nichi

Ngữ pháp みんなの日本語 II, 第41課: Cho và nhận (くれる / もらう / あげる) nâng cao, khiêm nhường. Cấu trúc, cách dùng và ví dụ.

N1にN2をやる・さしあげる

Cho...; biếu/tặng... (phân biệt theo quan hệ giữa người cho và người nhận)

N1(受け手)に + N2を + やります/さしあげます

「やります」 và 「さしあげます」 đều thuộc nhóm biểu hiện cho đồ vật từ phía người nói sang người khác. 「やります」 thường dùng khi người nhận là động vật hoặc thực vật, như cho chó thức ăn hoặc tưới nước cho cây. Trước đây 「やります」 cũng được dùng với người có địa vị hoặc tuổi tác thấp hơn, nhưng trong tiếng Nhật hiện đại, khi người nhận là người thì 「あげます」 thường tự nhiên hơn. 「さしあげます」 là khiêm nhường ngữ của 「あげます」, dùng khi người nói cho hoặc biếu một người cần được kính trọng như giáo viên, cấp trên hoặc khách hàng. Người nhận được đánh dấu bằng 「に」, còn vật được cho dùng 「を」.

私は犬にえさをやりました。 — Tôi cho chó thức ăn.

毎朝、花に水をやります。 — Mỗi sáng tôi tưới nước cho hoa.

私は先生にベトナムのお土産をさしあげました。 — Tôi biếu thầy/cô quà Việt Nam.

N1にN2をいただく

Được nhận... từ...; nhận... (khiêm nhường ngữ)

(私は)N1に/から + N2を + いただきます

「いただきます」 là khiêm nhường ngữ của 「もらいます」, dùng khi người nói hoặc người thuộc phía mình nhận một vật từ người cần được kính trọng, chẳng hạn giáo viên, cấp trên hoặc khách hàng. Bằng cách hạ thấp phía người nhận, người nói thể hiện sự kính trọng đối với người cho. Người cho thường được đánh dấu bằng 「に」 hoặc 「から」, còn vật nhận được dùng 「を」. Khi nói về việc nhận từ tổ chức, công ty hoặc trường học, 「から」 thường được sử dụng tự nhiên hơn.

私は部長にお土産をいただきました。 — Tôi được trưởng phòng tặng quà.

先生に本をいただきました。 — Tôi được thầy/cô tặng một cuốn sách.

会社から記念品をいただきました。 — Tôi đã nhận được quà lưu niệm từ công ty.

N1がN2にN3をくださる

Ai đó cho/tặng tôi hoặc người thuộc phía tôi... (kính ngữ)

N1(与え手)が + 私/私側の人に + N3を + くださいます

「くださいます」 là kính ngữ của 「くれます」, dùng khi một người cần được kính trọng cho người nói hoặc người thuộc phía người nói một vật nào đó. Người cho được đánh dấu bằng 「が」 hoặc 「は」, người nhận dùng 「に」 và vật được cho dùng 「を」. Người nhận không nhất thiết phải là chính người nói; có thể là thành viên gia đình hoặc người thuộc nhóm của người nói. Dạng lịch sự đặc biệt là 「くださいます」 chứ không phải 「くださります」.

部長が私にお土産をくださいました。 — Trưởng phòng đã tặng tôi quà.

先生が私に本をくださいました。 — Thầy/cô đã tặng tôi một cuốn sách.

部長が私の娘にお土産をくださいました。 — Trưởng phòng đã tặng quà cho con gái tôi.

Vてやる・Vてさしあげる

Làm... cho ai; làm giúp...; làm cho động vật...

Vて + やります/さしあげます

「Vてやります」 diễn tả người nói thực hiện một hành động vì lợi ích của người có vị thế thấp hơn hoặc động vật. Tuy nhiên, với người, tiếng Nhật hiện đại thường dùng 「Vてあげます」 tự nhiên hơn. 「Vてさしあげます」 là dạng khiêm nhường của 「Vてあげます」 và về mặt ngữ pháp có thể dùng khi làm việc gì đó cho người trên. Tuy nhiên, nếu nói trực tiếp với người trên, mẫu này có thể tạo cảm giác người nói đang nhấn mạnh rằng mình 'làm ơn' cho họ, vì vậy thường tránh dùng. Trong tình huống đó, các cách nói khiêm nhường như 「お持ちしましょうか」 tự nhiên và lịch sự hơn.

私は犬を散歩に連れて行ってやりました。 — Tôi đã dẫn chó đi dạo.

私は娘の宿題を見てやりました。 — Tôi đã xem bài tập giúp con gái.

私は弟に自転車を直してやりました。 — Tôi đã sửa xe đạp cho em trai.

Vていただく

Được ai đó làm... cho; được người trên giúp làm... (khiêm nhường)

(私は)Nに + Vて + いただきます

「Vていただきます」 là cách nói khiêm nhường của 「Vてもらいます」. Mẫu này diễn tả người nói hoặc người thuộc phía mình nhận được lợi ích từ hành động của một người cần được kính trọng. Người thực hiện hành động được đánh dấu bằng 「に」. Trọng tâm của câu nằm ở phía người nhận: 'tôi được người đó làm V cho'. Vì vậy, 「先生に教えていただきました」 có nghĩa là 'tôi đã được thầy/cô dạy cho'. Mẫu này thường được dùng để thể hiện lòng biết ơn và sự kính trọng đối với người đã thực hiện hành động.

私は課長に手紙の間違いを直していただきました。 — Tôi được trưởng phòng sửa giúp những lỗi sai trong thư.

田中先生に日本語を教えていただきました。 — Tôi đã được thầy Tanaka dạy tiếng Nhật.

先生に作文を見ていただきました。 — Tôi đã được thầy/cô xem giúp bài văn.

Vてくださる

Ai đó làm... cho tôi/người phía tôi (kính ngữ)

Nが/は + (私/私側の人に)+ Vて + くださいます

「Vてくださいます」 là kính ngữ của 「Vてくれます」, dùng khi một người cần được kính trọng thực hiện một hành động có lợi cho người nói hoặc người thuộc phía người nói. Người thực hiện hành động được đánh dấu bằng 「が」 hoặc 「は」. Trọng tâm nằm ở người làm hành động, khác với 「Vていただきます」 vốn nhìn sự việc từ phía người nhận. Ví dụ 「先生が教えてくださいました」 là 'thầy/cô đã dạy cho tôi', còn 「先生に教えていただきました」 là 'tôi đã được thầy/cô dạy'. Hai câu diễn tả gần như cùng một sự việc nhưng khác góc nhìn và trợ từ.

先生が日本語を教えてくださいました。 — Thầy/cô đã dạy tiếng Nhật cho tôi.

部長は私を駅まで送ってくださいました。 — Trưởng phòng đã đưa tôi đến tận ga.

部長は私のレポートを直してくださいました。 — Trưởng phòng đã sửa giúp báo cáo của tôi.

Vてくださいませんか

Anh/chị có thể vui lòng... được không?; có thể làm... giúp tôi được không?

Vて + くださいませんか

「Vてくださいませんか」 là cách yêu cầu hoặc nhờ người khác làm một việc một cách lịch sự. Về hình thức, đây là dạng nghi vấn phủ định của 「Vてくださいます」 và có thể hiểu là 'anh/chị có thể vui lòng làm V cho tôi được không?'. Cách nói này mềm và lịch sự hơn mệnh lệnh 「Vてください」. 「Vていただけませんか」 cũng dùng để nhờ vả nhưng thường khiêm nhường và lịch sự hơn. Khi trực tiếp nhờ người nghe, người thực hiện hành động thường được lược bỏ vì đã rõ là người nghe.

コピー機の使い方を教えてくださいませんか。 — Anh/chị có thể vui lòng chỉ cho tôi cách sử dụng máy photocopy được không?

もう一度説明してくださいませんか。 — Anh/chị có thể vui lòng giải thích lại một lần nữa được không?

この漢字の読み方を教えてくださいませんか。 — Anh/chị có thể chỉ cho tôi cách đọc chữ Kanji này được không?

NにV

Làm... để làm quà; làm... nhân dịp/kỷ niệm...; dùng cho mục đích...

N + に + V

「に」 trong mẫu này chỉ mục đích, dịp hoặc ý nghĩa mà một vật được mua, tặng, chọn hoặc chuẩn bị để phục vụ, thường có thể dịch là 'làm quà..., nhân dịp..., để làm...'. Các danh từ thường gặp trước 「に」 gồm 「お土産」「お祝い」「記念」「プレゼント」. Ví dụ 「結婚のお祝いに皿をあげます」 nghĩa là 'tặng đĩa làm quà mừng cưới', còn 「北海道のお土産に人形を買います」 nghĩa là 'mua búp bê làm quà lưu niệm từ Hokkaido'. 「に」 ở đây không chỉ người nhận mà chỉ mục đích hoặc danh nghĩa của món đồ/hành động.

田中さんが結婚のお祝いにこのお皿をくださいました。 — Anh Tanaka đã tặng tôi chiếc đĩa này làm quà mừng cưới.

私は北海道のお土産に人形を買いました。 — Tôi đã mua một con búp bê làm quà lưu niệm từ Hokkaido.

母の誕生日のお祝いに花を買いました。 — Tôi đã mua hoa làm quà mừng sinh nhật mẹ.