みんなの日本語 II — 第39課: Thể nguyên nhân (~て, ~ので) · Han-nichi
Ngữ pháp みんなの日本語 II, 第39課: Thể nguyên nhân (~て, ~ので). Cấu trúc, cách dùng và ví dụ.
Vて、〜(原因・理由)
Vì... nên...; do... mà...; ... và vì thế...
Vて + 結果 / Aい → Aくて + 結果 / Na・N + で + 結果
「〜て/〜で」 có thể dùng để nối nguyên nhân với kết quả, mang nghĩa 'vì... nên..., do... mà...'. Khác với cách dùng 「Vて」 để nối các hành động theo thứ tự, ở đây vế trước là nguyên nhân dẫn đến trạng thái hoặc kết quả ở vế sau. Mẫu này thường dùng khi kết quả là cảm xúc, trạng thái, khả năng hoặc một sự việc xảy ra tự nhiên, như 「会えて、うれしいです」. Vế sau thường không dùng những biểu hiện mang ý chí mạnh như mệnh lệnh, lời nhờ vả hoặc lời mời.
友達に会えて、うれしかったです。 — Tôi rất vui vì đã gặp được bạn.
電車が遅れて、会社に遅刻しました。 — Vì tàu đến muộn nên tôi đã đến công ty trễ.
ニュースを聞いて、びっくりしました。 — Tôi đã ngạc nhiên vì nghe tin đó.
〜なくて
Không... và...; vì không... nên...; không... mà...
Vない → Vなくて / Aい: 〜くない → 〜くなくて / Na・N: 〜ではない → 〜ではなくて
「〜なくて」 là dạng nối của thể phủ định, dùng để nối một trạng thái hoặc sự việc phủ định với nội dung phía sau. Nó có thể mang nghĩa 'không A và B' hoặc diễn tả nguyên nhân 'vì không A nên B'. Ví dụ 「お金がなくて、買えません」 nghĩa là 'vì không có tiền nên không thể mua'. Cần phân biệt với 「〜ないで」: 「ないで」 thường mang nghĩa 'không làm A mà làm B', trong đó người nói chủ động không thực hiện hành động A; còn 「なくて」 thường nối trạng thái hoặc diễn tả nguyên nhân dẫn đến kết quả.
お金がなくて、旅行に行けません。 — Vì không có tiền nên tôi không thể đi du lịch.
田中さんが来なくて、残念でした。 — Tôi rất tiếc vì anh Tanaka đã không đến.
この部屋は広くなくて、少し暗いです。 — Căn phòng này không rộng và hơi tối.
〜ので
Vì...; bởi vì...; do... nên...
V普通形 + ので / Aい普通形 + ので / Na + なので / N + なので
「〜ので」 dùng để nêu nguyên nhân hoặc lý do, mang nghĩa 'vì..., bởi vì..., do... nên...'. So với 「から」, 「ので」 thường có sắc thái mềm mại, khách quan và lịch sự hơn, vì vậy thường được dùng khi giải thích hoàn cảnh, xin phép, từ chối hoặc đưa ra lý do mà người nói muốn tránh tạo cảm giác áp đặt. Trước 「ので」, động từ và tính từ い dùng dạng thông thường; tính từ な và danh từ ở hiện tại khẳng định dùng 「なので」. Trong hội thoại thân mật, 「ので」 đôi khi được rút gọn thành 「んで」.
雨が降っているので、出かけません。 — Vì trời đang mưa nên tôi không ra ngoài.
今日は用事があるので、先に帰ります。 — Vì hôm nay tôi có việc nên tôi sẽ về trước.
この町は静かなので、住みやすいです。 — Vì thành phố này yên tĩnh nên rất dễ sống.
〜途中に・〜途中で
Trên đường...; giữa chừng...; trong lúc đang...; đang trong quá trình...
V辞書形 + 途中で/途中に / Vている + 途中で/途中に / Nの + 途中で/途中に
「途中」 diễn tả một thời điểm hoặc vị trí khi một hành động, quá trình hay hành trình vẫn chưa hoàn thành, mang nghĩa 'giữa chừng, đang trong quá trình, trên đường'. 「〜途中で」 thường nhấn mạnh hoàn cảnh hoặc điểm mà một hành động/sự việc khác xảy ra trong quá trình đó. 「〜途中に」 thường nhấn mạnh thời điểm hoặc địa điểm nằm trên đường hay trong quá trình. Ví dụ 「学校へ行く途中で」 là 'trên đường đi học'. Không nên nhầm với 「〜中」: 「途中」 nhấn mạnh một điểm nằm giữa điểm bắt đầu và kết thúc của một quá trình.
学校へ行く途中で、先生に会いました。 — Trên đường đi học, tôi đã gặp giáo viên.
会社へ行く途中に、コンビニがあります。 — Trên đường đến công ty có một cửa hàng tiện lợi.
映画を見ている途中で、電話がかかってきました。 — Giữa lúc đang xem phim thì có điện thoại gọi đến.