みんなの日本語 II — 第37課: Thể bị động (V-areru) · Han-nichi
Ngữ pháp みんなの日本語 II, 第37課: Thể bị động (V-areru). Cấu trúc, cách dùng và ví dụ.
Vれる・られる(受身形)
Bị/được...; bị ai đó làm...; chịu ảnh hưởng bởi hành động của người khác
五段動詞: う段→あ段 + れる / 一段動詞: る→られる / する→される / 来る→来られる
「受身形」 là thể bị động, dùng khi chủ ngữ là người hoặc vật nhận hành động. Với câu bị động trực tiếp, người thực hiện hành động thường được đánh dấu bằng 「に」, như 「先生は私を褒めました→私は先生に褒められました」. Ngoài nghĩa trung tính 'được/bị...', tiếng Nhật còn thường dùng bị động để diễn tả người nói bị ảnh hưởng, phiền toái hoặc gặp điều không mong muốn do hành động của người khác, như 「私は弟にケーキを食べられました」 nghĩa là 'tôi bị em trai ăn mất bánh'. Với sự kiện, phát minh hoặc công trình, thể bị động cũng thường được dùng để trình bày sự việc một cách khách quan.
私は先生に褒められました。 — Tôi được giáo viên khen.
私は弟にケーキを食べられました。 — Tôi bị em trai ăn mất bánh.
この寺は500年前に建てられました。 — Ngôi chùa này được xây dựng cách đây 500 năm.
この本は有名な作家によって書かれました。 — Cuốn sách này được viết bởi một tác giả nổi tiếng.
〜でできる・〜からできる
Được làm bằng...; được làm từ...; được tạo ra từ...
N + で + できています / N + から + できています
「〜でできています」 và 「〜からできています」 dùng để nói về nguyên liệu hoặc vật liệu tạo nên một vật. 「Nでできています」 thường dùng khi vật liệu ban đầu vẫn có thể nhận ra tương đối rõ trong sản phẩm, như bàn làm bằng gỗ hoặc túi làm bằng giấy. 「Nからできています」 thường dùng khi nguyên liệu đã trải qua quá trình biến đổi và hình dạng ban đầu không còn rõ, mang nghĩa 'được làm từ...'. Trong mẫu này, 「できる」 không mang nghĩa 'có thể' mà mang nghĩa 'được tạo thành, được làm ra'.
この机は木でできています。 — Cái bàn này được làm bằng gỗ.
このバッグは紙でできています。 — Chiếc túi này được làm bằng giấy.
ワインはぶどうからできています。 — Rượu vang được làm từ nho.
このチョコレートはカカオからできています。 — Socola này được làm từ ca cao.
〜中
Đang trong lúc...; trong suốt...; đang trong quá trình...
N + 中(ちゅう) / Vている + 最中(さいちゅう)
「〜中(ちゅう)」 gắn sau một số danh từ chỉ hoạt động hoặc sự kiện để diễn tả rằng hoạt động đó đang diễn ra, mang nghĩa 'đang trong lúc..., đang trong quá trình...'. Ví dụ thường gặp là 「会議中」「授業中」「仕事中」「電話中」. Nó cũng có thể xuất hiện trong các thông báo như 「使用中」 là 'đang sử dụng'. Khi muốn nhấn mạnh 'đúng ngay giữa lúc đang làm...', tiếng Nhật thường dùng 「〜最中(さいちゅう)」 với dạng 「Vている最中」 hoặc 「Nの最中」. Cần chú ý chữ 「中」 còn có cách đọc 「じゅう」 với nghĩa 'suốt/toàn bộ', như 「一日中」 là 'suốt cả ngày'.
今、会議中です。 — Bây giờ đang trong cuộc họp.
授業中は携帯電話を使わないでください。 — Trong giờ học, xin đừng sử dụng điện thoại.
父は今、仕事中です。 — Bố tôi hiện đang làm việc.
使用中のため、しばらくお待ちください。 — Vì đang sử dụng, xin vui lòng chờ một chút.
今、電話中です。 — Bây giờ tôi đang nói chuyện điện thoại.
今、勉強している最中です。 — Bây giờ tôi đang học bài.
今、料理を作っている最中です。 — Bây giờ tôi đang nấu ăn.
今、会議の最中です。 — Bây giờ đang trong cuộc họp.