みんなの日本語 II — 第35課: Thể điều kiện ~たら (nếu...) · Han-nichi

Ngữ pháp みんなの日本語 II, 第35課: Thể điều kiện ~たら (nếu...). Cấu trúc, cách dùng và ví dụ.

〜ば

Nếu... thì...; hễ... thì...

五段動詞: う段→え段 + ば / 一段動詞: る→れば / する→すれば / 来る→来れば / Aい: い→ければ / Na・N: なら(ば)

「〜ば」 là thể điều kiện dùng để diễn tả rằng nếu điều kiện ở vế trước được đáp ứng thì kết quả ở vế sau sẽ xảy ra, mang nghĩa 'nếu... thì...'. Với động từ nhóm I, đổi âm cuối sang hàng え rồi thêm 「ば」, như 「行く→行けば」「読む→読めば」. Với động từ nhóm II, đổi 「る」 thành 「れば」. Tính từ い đổi 「い」 thành 「ければ」, như 「安い→安ければ」. 「〜ば」 thường được dùng với quan hệ điều kiện logic, quy luật hoặc khi kết quả phụ thuộc vào điều kiện phía trước.

時間があれば、旅行に行きたいです。 — Nếu có thời gian, tôi muốn đi du lịch.

このボタンを押せば、ドアが開きます。 — Nếu nhấn nút này thì cửa sẽ mở.

安ければ、このかばんを買います。 — Nếu rẻ thì tôi sẽ mua chiếc cặp này.

天気がよければ、明日ピクニックに行きます。 — Nếu thời tiết đẹp thì ngày mai tôi sẽ đi dã ngoại.

〜たら

Nếu... thì...; khi... thì...; sau khi... thì...

Vた + ら / Aい → Aかったら / Na・N + だったら

「〜たら」 là mẫu điều kiện có phạm vi sử dụng rất rộng. Nó có thể diễn tả điều kiện giả định 'nếu...', hoặc một sự việc xảy ra sau khi điều kiện phía trước hoàn thành, mang nghĩa 'khi/sau khi...'. Điểm nổi bật của 「たら」 là vế sau có thể chứa ý chí, lời mời, yêu cầu, mệnh lệnh hoặc mong muốn của người nói. Vì vậy, trong nhiều tình huống hội thoại, 「たら」 linh hoạt hơn 「と」 và 「ば」.

雨が降ったら、家にいます。 — Nếu trời mưa, tôi sẽ ở nhà.

駅に着いたら、電話してください。 — Khi đến ga, hãy gọi điện cho tôi.

仕事が終わったら、飲みに行きませんか。 — Sau khi làm việc xong, chúng ta đi uống gì đó nhé?

このボタンを押したら、ドアが開きます。 — Nếu nhấn nút này thì cửa sẽ mở.

天気がよかったら、明日ピクニックに行きます。 — Nếu thời tiết đẹp thì ngày mai tôi sẽ đi dã ngoại.

〜と

Nếu... thì...; cứ... là...; khi... thì...

V辞書形・Vない形 + と / Aい + と / Na・N + だ + と

「〜と」 dùng khi một kết quả xảy ra một cách tự nhiên, tất yếu hoặc lặp lại mỗi khi điều kiện phía trước xảy ra. Nó thường được dùng cho quy luật tự nhiên, máy móc, thói quen và chỉ đường. Vế sau của 「と」 về cơ bản không thích hợp với mệnh lệnh, lời nhờ vả, lời mời hoặc ý chí chủ động của người nói. Ví dụ 「春になると、暖かくなります」 diễn tả một kết quả tự nhiên.

春になると、暖かくなります。 — Cứ đến mùa xuân thì trời trở nên ấm.

このボタンを押すと、電気がつきます。 — Nếu nhấn nút này thì đèn sẽ sáng.

まっすぐ行くと、左に郵便局があります。 — Nếu đi thẳng thì bên trái có bưu điện.

この道をまっすぐ行くと、駅に着きます。 — Nếu đi thẳng con đường này thì sẽ đến ga.

このボタンを押すと、ドアが開きます。 — Nếu nhấn nút này thì cửa sẽ mở.

〜ばいい

Nên...; chỉ cần... là được; làm... thì tốt

Vば + いいです / 疑問詞 + Vば + いいですか

「〜ばいい」 dùng để nói rằng chỉ cần thực hiện một hành động hoặc đáp ứng một điều kiện là được. Nó thường được dùng để đưa ra lời khuyên, giải pháp hoặc hướng dẫn, mang nghĩa 'nên...', 'chỉ cần... là được'. Mẫu 「どうすればいいですか」 hoặc 「疑問詞+Vばいいですか」 rất thường dùng để hỏi nên làm gì hoặc làm như thế nào.

分からないときは、先生に聞けばいいです。 — Khi không hiểu thì chỉ cần hỏi giáo viên là được.

どこで切符を買えばいいですか。 — Tôi nên mua vé ở đâu?

疲れたら、少し休めばいいです。 — Nếu mệt thì bạn nên nghỉ một chút.

どうすればいいですか。 — Tôi nên làm gì?

〜なら

Nếu là...; nếu...; nếu đúng là trường hợp đó; còn về...

V普通形 + なら / Aい普通形 + なら / Na + なら / N + なら

「〜なら」 dùng để đặt ra điều kiện dựa trên thông tin, chủ đề hoặc tình huống đã được nhắc đến, mang nghĩa 'nếu là..., nếu đúng là..., nếu vậy thì...'. Nó đặc biệt thường được dùng khi người nói nghe một thông tin rồi dựa vào thông tin đó để đưa ra lời khuyên, ý kiến hoặc đề nghị. Ví dụ, khi nghe người khác nói muốn đi Nhật, có thể nói 「日本へ行くなら、京都もいいですよ」. Khác với 「たら」, điều kiện 「なら」 không nhất thiết phải xảy ra trước hành động ở vế sau.

日本へ行くなら、京都にも行ったほうがいいです。 — Nếu đi Nhật thì bạn nên đi cả Kyoto.

安いホテルなら、このホテルがいいですよ。 — Nếu muốn khách sạn rẻ thì khách sạn này được đấy.

明日なら、時間があります。 — Nếu là ngày mai thì tôi có thời gian.

〜ば〜ほど

Càng... càng...

Vば + V辞書形 + ほど / Aければ + Aい + ほど / Naなら + Naな + ほど

「〜ば〜ほど」 diễn tả sự thay đổi theo tỷ lệ: khi mức độ hoặc hành động ở vế trước tăng lên thì mức độ ở vế sau cũng thay đổi tương ứng, mang nghĩa 'càng... càng...'. Với động từ, thường lặp lại cùng một động từ như 「勉強すればするほど」. Với tính từ い dùng dạng 「〜ければ〜いほど」, như 「安ければ安いほど」. Với tính từ な có thể dùng 「〜なら〜なほど」. Đây là mẫu thường dùng để diễn tả mối quan hệ tỷ lệ giữa hai mức độ.

日本語は勉強すればするほど、おもしろくなります。 — Tiếng Nhật càng học càng trở nên thú vị.

このかばんは軽ければ軽いほどいいです。 — Chiếc cặp này càng nhẹ càng tốt.

駅に近ければ近いほど、家賃が高くなります。 — Càng gần nhà ga thì tiền thuê nhà càng cao.