みんなの日本語 II — 第27課: Thể khả năng (できる, V-eru) · Han-nichi
Ngữ pháp みんなの日本語 II, 第27課: Thể khả năng (できる, V-eru). Cấu trúc, cách dùng và ví dụ.
〜れる・〜られる(可能形)
Có thể...; có khả năng làm...
五段動詞: 語尾をう段→え段 + る / 一段動詞: る→られる / する→できる / 来る→来られる
Thể khả năng(可能形)dùng để diễn tả năng lực hoặc điều kiện cho phép thực hiện một hành động, mang nghĩa 'có thể...'. Với động từ nhóm I (五段), đổi âm cuối từ hàng う sang hàng え rồi thêm 「る」, như 「書く→書ける」「話す→話せる」. Với động từ nhóm II (一段), bỏ 「る」 rồi thêm 「られる」, như 「食べる→食べられる」. 「する」 trở thành 「できる」 và 「来る」 trở thành 「来られる」. Trong câu khả năng, đối tượng của hành động thường được đánh dấu bằng 「が」 thay cho 「を」, như 「日本語が話せます」.
わたしは日本語が話せます。 — Tôi có thể nói tiếng Nhật.
この図書館で本が借りられます。 — Có thể mượn sách ở thư viện này.
田中さんは車が運転できます。 — Anh Tanaka có thể lái ô tô.
この店ではクレジットカードが使えます。 — Ở cửa hàng này có thể sử dụng thẻ tín dụng.
この部屋から富士山が見えます。 — Có thể nhìn thấy núi Phú Sĩ từ căn phòng này.
見える
Nhìn thấy; có thể nhìn thấy; hiện ra trong tầm mắt
N + が + 見えます
「見える」 diễn tả một vật tự nhiên nằm trong tầm nhìn và người nói có thể nhìn thấy nó mà không cần cố ý thực hiện hành động nhìn. Thường dùng mẫu 「Nが見えます」. Cần phân biệt với thể khả năng 「見られる」: 「見える」 là 'nhìn thấy được một cách tự nhiên/do nằm trong tầm mắt', còn 「見られる」 thường là 'có thể xem/nhìn' do có khả năng, cơ hội hoặc điều kiện cho phép.
窓から富士山が見えます。 — Từ cửa sổ có thể nhìn thấy núi Phú Sĩ.
ここから海がよく見えます。 — Từ đây có thể nhìn thấy biển rất rõ.
暗くて、何も見えません。 — Vì tối nên tôi không nhìn thấy gì cả.
遠くに山が見えます。 — Có thể nhìn thấy núi ở xa.
聞こえる
Nghe thấy; có thể nghe thấy; vọng đến tai
N + が + 聞こえます
「聞こえる」 diễn tả âm thanh tự nhiên truyền đến tai và người nói nghe thấy nó mà không cần chủ động cố nghe, thường dùng mẫu 「Nが聞こえます」. Cần phân biệt với 「聞ける」: 「聞こえる」 là 'âm thanh tự lọt vào tai/nghe thấy được', còn 「聞ける」 là 'có thể nghe' do có cơ hội, phương tiện hoặc điều kiện để chủ động nghe.
外から子どもの声が聞こえます。 — Tôi nghe thấy tiếng trẻ em từ bên ngoài.
隣の部屋から音楽が聞こえます。 — Có thể nghe thấy tiếng nhạc từ phòng bên cạnh.
ここでは先生の声がよく聞こえません。 — Ở đây tôi không nghe rõ giọng của giáo viên.
遠くで汽笛が聞こえます。 — Có thể nghe thấy tiếng còi tàu ở xa.
〜しか〜ない
Chỉ...; chỉ có...; ngoài... ra không có
N + しか + Vない / 数量 + しか + Vない
「〜しか〜ない」 dùng để nhấn mạnh sự giới hạn, mang nghĩa 'chỉ có...', 'chỉ làm...' hoặc 'ngoài... ra thì không...'. 「しか」 luôn đi với vị ngữ phủ định, nhưng toàn bộ câu thường được dịch sang tiếng Việt ở dạng khẳng định 'chỉ...'. Ví dụ 「100円しかありません」 nghĩa đen là 'ngoài 100 yên ra thì không có', tức 'chỉ có 100 yên'. So với 「だけ」 cũng có nghĩa 'chỉ', 「しか〜ない」 thường nhấn mạnh mạnh hơn cảm giác ít, thiếu hoặc giới hạn.
冷蔵庫に卵が一つしかありません。 — Trong tủ lạnh chỉ có một quả trứng.
わたしは日本語しか話せません。 — Tôi chỉ có thể nói tiếng Nhật.
今日は30分しか勉強しませんでした。 — Hôm nay tôi chỉ học có 30 phút.
この店では現金しか使えません。 — Ở cửa hàng này chỉ có thể dùng tiền mặt.