みんなの日本語 I — 第23課: 時・条件・主語を表す表現 · Han-nichi
Ngữ pháp みんなの日本語 I, 第23課: 時・条件・主語を表す表現. Cấu trúc, cách dùng và ví dụ.
〜とき
Khi...; lúc...; vào lúc...
V普通形 + とき / Aい + とき / Na + な + とき / N + の + とき
「〜とき」 dùng để chỉ thời điểm một hành động hoặc trạng thái xảy ra, mang nghĩa 'khi..., lúc...'. Với động từ, dạng đứng trước 「とき」 rất quan trọng: 「V辞書形 + とき」 thường diễn tả hành động ở mệnh đề chính xảy ra trước hoặc trong lúc hành động V chưa hoàn thành; 「Vた + とき」 diễn tả hành động ở mệnh đề chính xảy ra khi hoặc sau khi V đã hoàn thành. Ví dụ 「日本へ行くとき」 là 'khi đi Nhật' và 「日本へ行ったとき」 là 'khi đã đi/đến Nhật'. Với tính từ な dùng 「な」, còn với danh từ dùng 「の」 trước 「とき」.
日本へ行くとき、カメラを買いました。 — Khi chuẩn bị đi Nhật, tôi đã mua máy ảnh.
日本へ行ったとき、京都へ行きました。 — Khi đi Nhật, tôi đã đến Kyoto.
暇なとき、本を読みます。 — Khi rảnh, tôi đọc sách.
〜と
Nếu... thì...; khi... thì...; cứ... là...
V辞書形 + と / Vない形 + と / Aい + と / Na・N + だ + と
「〜と」 trong bài này là trợ từ điều kiện, dùng khi kết quả ở vế sau xảy ra một cách tự nhiên, tất yếu hoặc lặp lại mỗi khi điều kiện ở vế trước xảy ra. Nó thường được dùng để nói về quy luật tự nhiên, cách vận hành máy móc, đường đi hoặc thói quen, mang nghĩa 'nếu..., thì...', 'khi..., thì...' hoặc 'cứ... là...'. Vế sau thường không dùng cho ý chí, mệnh lệnh, lời nhờ vả hay lời mời của người nói. Cần phân biệt với 「と」 mang nghĩa 'và' hoặc 'với' đã học ở các bài trước.
春になると、桜が咲きます。 — Cứ đến mùa xuân thì hoa anh đào nở.
このボタンを押すと、ドアが開きます。 — Nếu nhấn nút này thì cửa sẽ mở.
まっすぐ行くと、右に銀行があります。 — Nếu đi thẳng thì bên phải có một ngân hàng.
〜が
Trợ từ đánh dấu chủ ngữ; xác định người/vật thực hiện hành động
N + が + V / N + が + A
「が」 là trợ từ đánh dấu chủ ngữ. Trong bài này, 「が」 đặc biệt quan trọng trong mệnh đề phụ như mệnh đề có 「とき」 hoặc mệnh đề bổ nghĩa cho danh từ. Trong những mệnh đề này, chủ ngữ thường được đánh dấu bằng 「が」 thay vì 「は」. Ví dụ 「わたしが子どものとき」 nghĩa là 'khi tôi còn nhỏ' và 「母が作った料理」 nghĩa là 'món ăn mẹ làm'. 「が」 cũng được dùng khi xác định hoặc nhấn mạnh chính người/vật nào thực hiện hành động, đặc biệt khi trả lời câu hỏi với 「誰が」「何が」.
わたしが子どものとき、よく川で泳ぎました。 — Khi tôi còn nhỏ, tôi thường bơi ở sông.
母が作った料理はおいしいです。 — Món ăn mẹ tôi làm rất ngon.
誰がこのケーキを作りましたか。 — Ai đã làm chiếc bánh này?